Reforma transportu pozamiejskiego utknęła po wecie, ale samorządy rozwijają związki powiatowo-gminne jako najlepszą formę organizacji transportu. Dlaczego? Wytłumaczymy! PKP Intercity ogłosiło rekordowy rozkład, ale zapowiadany rozkład cykliczny to na razie bardziej schemat na mapie niż sztywny takt. Warmia i Mazury unieważniły przetarg na przewozy kolejowe, bo jedyna oferta POLREGIO była o 350 mln zł droższa od budżetu. A Leo Express od grudnia drastycznie tnie dalekobieżne kursy w Czechach. Poniżej szczegóły wraz z naszym komentarzem.
Związki powiatowo-gminne w Polsce – czy to dobra forma?
Związki powiatowo-gminne to dziś najszybciej rosnąca forma organizacji transportu pozamiejskiego. Zestawiliśmy wszystkie, które według naszych informacji zajmują się komunikacją – zarówno działające, jak i te w trakcie tworzenia. W 2026 r. przybyło kilka nowych, a część istniejących wyraźnie się rozrosła. Reforma, która miała je dalej wzmocnić, utknęła jednak na wecie.
| Lp. | Nazwa związku | Siedziba | Skład/status |
| dolnośląskie | |||
| 1 | Oławskie Przewozy Gminno-Powiatowe | Oława | powiat + 6 gmin |
| 2 | Sowiogórskie Autobusy | Bielawa | powiat dzierżoniowski + 7 gmin |
| kujawsko-pomorskie | |||
| 3 | Tucholski ZPG | Tuchola | powiat + 6 gmin |
| lubelskie | |||
| 4 | PGZK Ziemi Kraśnickiej | Kraśnik | powiat + 4 gminy |
| lubuskie | |||
| 5 | Zielonogórski ZPG | Czerwieńsk | powiat + 4 gminy |
| 6 | Krośnieński ZPG | Krosno Odrzańskie | powiat + 7 gmin |
| 7 | ZPG Powiatu Żagańskiego | Żagań | powiat + 11 gmin |
| 8 | Świebodziński ZPG | Świebodzin | powiat + 4 gminy |
| mazowieckie | |||
| 9 | Grodziskie Przewozy Autobusowe | Grodzisk Mazowiecki | 3 powiaty + gminy |
| 10 | PGZTP Powiatu Mińskiego | Mińsk Mazowiecki | powiat + 13 gmin |
| 11 | Nadwiślańska Komunikacja Autobusowa (dawniej Otwockie Przewozy Gminno-Powiatowe) | Otwock | powiat + 8 gmin |
| 12 | Garwolińskie Przewozy Gminno-Powiatowe | Garwolin | powiat + 8 gmin |
| 13 | Żyrardowskie Przewozy Autobusowe | Żyrardów | powiaty żyrardowski, sochaczewski i płoński + gminy |
| 14 | Samorządowe Przewozy Południowego Mazowsza (dawniej Grójeckie Przewozy Autobusowe) | Grójec | powiat grójecki + gminy |
| opolskie | |||
| 15 | „Jedź z nami” | Strzelce Opolskie | powiat strzelecki + gminy |
| 16 | „Pogranicze” PGZT | Głubczyce | powiaty głubczycki i prudnicki + 7 gmin |
| 17 | Autobusy Brzeskie | Brzeg | powiat + 7 gmin (w trakcie tworzenia) |
| podkarpackie | |||
| 18 | PGZK w Jaśle | Jasło | powiat + 11 gmin |
| 19 | Bieszczadzki Związek Komunikacyjny | Ustrzyki Dolne | powiaty bieszczadzki i leski + 10 gmin |
| 20 | Jarosławski Związek Komunikacyjny | Jarosław | powiaty jarosławski, lubaczowski i przeworski + gminy |
| pomorskie | |||
| 21 | Człuchowski ZPG | Człuchów | powiat + 6 gmin |
| 22 | Starogardzki ZPG | Starogard Gdański | powiat + 4 gminy |
| 23 | Słupski ZPG | Słupsk | powiat + 10 gmin |
| 24 | Lęborski ZPG | Lębork | powiat lęborski + gminy |
| 25 | Wejherowski ZPG | Wejherowo | powiat + 7 gmin |
| 26 | ZPG Zatoki Puckiej | Puck | powiat pucki + 3 gminy |
| 27 | Kartuski ZPG | Kartuzy | powiat + 10 gmin (w trakcie tworzenia) |
| 28 | „Synergia Powiatu Gdańskiego” | Pruszcz Gdański | powiat gdański + 8 gmin |
| 29 | ZPG „Powiślańska Komunikacja” | Kwidzyn | powiat kwidzyński + gminy (w organizacji) |
| śląskie | |||
| 30 | Beskidzki ZPG | Bielsko-Biała | powiat bielski + 10 gmin |
| 31 | „Jedźmy razem!” | Myszków | 19 samorządów (m.in. powiaty myszkowski, zawierciański, lubliniecki) |
| 32 | Komunikacja Jurajska | Częstochowa | powiat częstochowski + 10 gmin |
| 33 | Komunikacja Powiatu Żywieckiego | Żywiec | powiat + 12 gmin |
| 34 | Mobilny Powiat Pszczyński | Pszczyna | powiat + 2 gminy (w trakcie tworzenia) |
| 35 | MZK Jastrzębie-Zdrój | Jastrzębie-Zdrój | przekształcenie MZK w ZPG |
| warmińsko-mazurskie | |||
| 36 | Warmińsko-Mazurski Transport Regionalny | Olsztyn | w organizacji (w trakcie tworzenia) |
| wielkopolskie | |||
| 37 | Wielkopolski Transport Regionalny | Poznań | Poznań + 6 powiatów + 26 gmin |
| zachodniopomorskie | |||
| 38 | ZPG Powiatu Świdwińskiego | Świdwin | powiat + 6 gmin |
Brakuje jakiegoś związku na liście? Zachęcamy do kontaktu (kontakt@dobrytransport.pl) – z chęcią go dopiszemy, żeby lista była pełna.
- Bilans: Prawie 40 związków w 12 województwach (część w trakcie tworzenia lub przekształcania). Najwięcej jest w województwach pomorskim, mazowieckim i śląskim. Komunikacyjnych związków powiatowo-gminnych brakuje w województwach małopolskim, łódzkim, podlaskim i świętokrzyskim. Częściowo wynika to z tego, że tam aktywniejszymi organizatorami są powiaty i województwa, a w Małopolsce działają też mniej korzystne międzygminne związki komunikacji miejskiej (np. w Olkuszu czy Chrzanowie). Powstanie związków powiatowo-gminnych i w tych regionach wydaje się jednak kwestią czasu.
- 2026 r. w skrócie: ruszyły sieci w powiecie krośnieńskim, świebodzińskim i żywieckim. Do „Jedźmy razem!” dołączył powiat lubliniecki, do Żyrardowskich Przewozów Autobusowych – wielu nowych członków, m.in. powiat i gmina Sochaczew oraz powiat i gmina Płońsk. Swoje związki szykują Brzeg, Pszczyna, Kartuzy i Olsztyn (Warmińsko-Mazurski Transport Regionalny).
- Związków wkrótce może być więcej: na przykład w powiecie opolskim od lipca rozmawia o wspólnym transporcie 13 gmin, m.in. Chrząstowice, Dąbrowa, Niemodlin, Prószków i Popielów.
- Kryzys reformy: w sierpniu prezydent zawetował reformę transportu publicznego, która dawała związkom pierwszeństwo w dopłatach z FRPA. Na początku października Ministerstwo Infrastruktury zapowiedziało nową wersję jako projekt rządowy. Do tego czasu obowiązują dotychczasowe zasady FRPA.
Nasz komentarz: w Polsce transport publiczny może organizować dziś nawet ok. 2,5 tys. podmiotów. Rozkład jazdy często ukryty osobno na stronie każdej linii, gminna linia dojeżdżająca tylko do granicy gminy jakby to była jakaś prawdziwa granica, co gmina to inna taryfa (o ile w ogóle można ją znaleźć w internecie) i autobus, który odjeżdża pięć minut przed przyjazdem autobusu innego organizatora, to codzienność wielu obszarów Polski. Związki powiatowo-gminne są najprostszym sposobem, by to zmienić: jedna sieć, jedna taryfa, wspólne przetargi i skala, która pozwala sięgać po pieniądze na inwestycje czy tabor.
Weto zatrzymało przepisy, ale nie problem. FRPA w obecnym kształcie nagradza rozdrobnienie – pierwszeństwo mają gminy, często dopłacające w praktyce do dowozu uczniów. Zamiast czekać na kolejne podejście do ustawy, samorządy, które już się łączą, pokazują właściwy kierunek i mogą zyskać na skali działania – także finansowo. Kolejnym krokiem powinny być sieci większe niż powiat, lepiej skomunikowane z koleją i zintegrowane taryfowo – tak jak w innych krajach, gdzie regionalny system działa od lat.
Kolejowy rozkład 2026/2027: więcej pociągów, ale do prawdziwego taktu jeszcze daleko
Od 13 grudnia PKP Intercity uruchomi 600 pociągów dziennie, o 69 więcej niż obecnie, latem ta liczba ma wzrosnąć nawet do 622 pociągów dziennie. Widać dużo zaangażowania w coraz większe wykorzystanie taboru i uruchamianie dodatkowych pociągów. Przewoźnik stara się nazywać nową ofertę rozkładem cyklicznym i po raz pierwszy pokazuje sieć jako numerowane linie na schemacie znanym z krajów o rozwiniętej kolei. Po bliższym przyjrzeniu się to jednak raczej uporządkowanie tras niż sztywny takt.
Trzeba docenić chęć lepszego wykorzystania taboru i uporządkowania siatki – to na pewno krok w dobrą stronę. Należy jednak powiedzieć wprost: bez prawdziwego uporządkowania pociągów dalekobieżnych nie uda się wprowadzić cyklu również w transporcie regionalnym. A bez prawdziwego cyklicznego rozkładu Polacy na pewno nie przekonają się do przesiadek, które od lat kojarzą się z nieprzewidywalnością. Z kolei system oparty głównie na połączeniach bezpośrednich nie pozwoli efektywnie wykorzystać infrastruktury kolejowej.
Jak wygląda „cykl” PKP Intercity w praktyce (linie ekspresowe Ex):
| Linia | Główna trasa | Częstotliwość | Jak to w praktyce wygląda w projekcie rozkładu? |
|---|---|---|---|
| Ex 01 | Warszawa – Poznań – Berlin | co 2 h | 04:58, 06:58, 08:58, 10:58, 12:58, 14:58, 16:58 |
| Ex 02 | Wrocław – Opole – Warszawa | co 2 h | 05:13, 07:42, 09:42, 11:43, 13:37, 16:21, 17:36 |
| Ex 03 | Kraków – Warszawa – Trójmiasto | co 1 h | 06:02, 07:01, 08:03, 09:03, 10:03, 11:02, 12:03, 14:00, 14:59, 16:01, 17:03 |
| Ex 04 | Katowice – Warszawa – Trójmiasto | co 4 h | 05:04, 09:15, 13:16, 17:16 |
| Ex 11 | Szczecin – Poznań – Warszawa | co 4 h | 05:45, 07:43, 09:43, 13:47, 17:43 |
Co realnie przybywa:
- Więcej pociągów Kraków – Warszawa: będą 32 połączenia dziennie (14 ekspresowych, 18 ekonomicznych)
- Podwojenie oferty na następujących trasach:
- Bielsko-Biała – Kraków: 8 par pociągów zamiast 4.
- Przemyśl – Rzeszów – Radom – Warszawa: nowe pociągi IC Banach, IC Siarkowiec.
- Nowy nocny IC Podhalanin Szczecin – Zakopane, IC Glacensis Wrocław – Praga, IC Gryf Suwałki – Olecko – Szczecin (pierwszy od 16 lat dalekobieżny w Olecku)
- Od czerwca 2027 r. Łomża z 6 parami do Warszawy oraz kolejne połączenia obsługiwane hybrydowymi (elektryczno-spalinowymi) jednostkami Newagu.
Czy to dobra oferta?
- Linie P i Px (IC i TLK): „docelowo” co 4 godziny. Tam, gdzie tej częstotliwości jeszcze nie osiągnięto, pociągi mają być dokładane w kolejnych rozkładach. Przy takcie co 4 godziny trudno jednak o efektywne obiegi taboru. Taki odstęp nie ułatwia też układania rozkładu ani skomunikowań i nie stanowi realnej konkurencji dla samochodu.
- Brak łatwych do zapamiętania przesiadek w regionach: PKP IC mówi o koordynacji w kilkunastu węzłach, ale nie widać zsynchronizowanych godzin z przewoźnikami regionalnymi, których rozkłady nadal rzadko są układane cyklicznie.
Pociągi osobowe wracają po latach:
- w województwie łódzkim
- Zduńska Wola – Poddębice – 7 par pociągów,
- w Wielkopolsce i na Kujawach
- Gołańcz – Nakło nad Notęcią – 6 par pociągów (możliwe, że będzie więcej w skróconej relacji),
- Wągrowiec – Rogoźno – 8 par pociągów,
- Wierzchucin – Łaskowice Pomorskie – 6 par pociągów,
- Brodnica – Rypin – 10 par pociągów w dni robocze, 7-8 par w weekendy,
- na Podkarpaciu
- pomiędzy Mielcem a Tarnobrzegiem – 4 pary,
- na Warmii i Mazurach
- na trasie Ełk – Olecko – 8 par.
Utrudnienia:
- Remont stacji Warszawa Wschodnia przesunięto na 17 stycznia 2027 r.; od tego dnia pociągi dalekobieżne pojadą przez Warszawę Gdańską, pojawi się nowy przystanek Warszawa Ulrychów (możliwość przesiadki do metra M2).
Nasz komentarz: więcej pociągów to dobra wiadomość, a numerowane linie w PKP Intercity i czytelny schemat to krok w dobrą stronę, o ile za nim pójdzie dalsze porządkowanie i wzbogacanie oferty. Rozkład cykliczny w znaczeniu znanym z Czech, Austrii czy Szwajcarii to jednak coś więcej: te same minuty odjazdu przez cały dzień, na każdej linii, oraz węzły, w których pociągi dalekobieżne i regionalne spotykają się o stałych porach.
Czterogodzinny odstęp na większości linii dalekobieżnych „P” to też za mało, by mówić o ofercie dla codziennych podróży – to raczej uporządkowana siatka kilku kursów dziennie. W dodatku cykl nie może zależeć wyłącznie od dobrej woli przewoźnika – zarządca infrastruktury powinien go premiować, a organizator przewozów – wymagać.
Reaktywacje regionalne to dobra wiadomość, choć oferta nie będzie szczególnie bogata, a pociągi w wielu przypadkach pojadą w krótkich, mało praktycznych relacjach. Z czasem pewnie zdobędą popularność, zwłaszcza tam, gdzie brakuje autobusów. Bez pociągów w rozsądnych relacjach – i choćby co godzinę w szczycie i co dwie godziny poza nim – takie reaktywacje często wyglądają jednak jak polityczny marketing. Byle tylko coś jeździło, a o sensowność oferty lepiej nie pytać.
Warmia i Mazury: nieudany przetarg na przewozy
16 października samorząd unieważnił wszystkie trzy części przetargu na regionalne przewozy kolejowe w latach 2027–2032. Wpłynęła tylko jedna oferta – od POLREGIO – i przekroczyła budżet o około 35%.
| Budżet zamawiającego | 1,005 mld zł |
| Oferta POLREGIO | 1,355 mld zł |
| Różnica | ok. 350 mln zł (+34,9%) |
- Zakres: trzy pakiety – linie zelektryfikowane (Olsztyn – Elbląg, Olsztyn – Korsze – Ełk, od 2028 r. także Korsze – Bartoszyce), linie spalinowe (m.in. Olsztyn – Braniewo, Olsztyn – Szczytno – Ełk, Ełk – Olecko i reaktywacja Olsztyn – Mrągowo) oraz połączenia międzywojewódzkie (Działdowo, Iława, Jabłonowo Pomorskie).
- Historia: przetarg ogłoszono w maju 2026 r. Arriva i POLREGIO odwołały się od warunków, wskazując zbyt krótki czas na przygotowanie. Start przesunięto o rok, na grudzień 2027 r., ale Arriva ostatecznie oferty nie złożyła.
- Co dalej: nowy przetarg, znowu w trzech częściach, ma być ogłoszony „niezwłocznie” – bez daty. Zakres nie jest przesądzony.
- Pomost: na rozkład 2026/2027 region podpisze z POLREGIO umowę bezprzetargową w trybie zakłóceniowym. Stawka dopłaty będzie najpewniej wyższa niż obecnie.
Nasz komentarz: przetarg, w którym startuje jeden oferent (i jednocześnie dotychczasowy operator), nie jest konkurencją i nie wnosi zbyt wiele dobrego. To już kolejny taki przetarg po Małopolsce, gdzie również jedynym oferentem było POLREGIO. Nowy przewoźnik musiałby w kilkanaście miesięcy zorganizować tabor, zaplecze i zasoby ludzkie – przy umowie na zaledwie sześć lat. To ryzyko ktoś musi wycenić, a wycenił je jedyny gracz na miejscu. Jeśli region chce realnej rywalizacji przy tak krótkiej umowie, powinien sam zapewnić tabor (lub dostęp do niego), ogłaszać przetarg z odpowiednim wyprzedzeniem, a jeśli chce dostać atrakcyjne stawki – wydłużyć kontrakt.
Leo Express na zimę wycina większość komercyjnych kursów w Czechach
Od zmiany rozkładu 13 grudnia Leo Express ogranicza praktycznie wszystkie linie dalekobieżne. Pod koniec października przewoźnik potwierdził, że część kursów wróci dopiero wiosną 2027 r.
| Relacja | Teraz | Od 13 grudnia |
|---|---|---|
| Praga – Ostrawa | 7–8 par dziennie | 2–3 pary dziennie |
| Praga – Bratysława | 2 pary dziennie | 1 para dziennie |
| Praga – Prešov | 2 pary dziennie | 4 pary tygodniowo |
| Praga – Warszawa | 2 pary | 1 para |
| Kraków – Warszawa | 4 pary | 4 pary (bez zmian) |
- Powód wg przewoźnika: opóźniona modernizacja jednostek Stadler FLIRT (LE przerabia je na dwusystemowe 3 kV / 25 kV) oraz przygotowanie wagonów RIC odkupionych przez Renfe (głównego udziałowca LE) od Deutsche Bahn. Z używanymi składami Talgo, wielokrotnie odstawianymi po awariach od kwietnia, rozkład już najwyraźniej nie liczy.
- Wcześniej: od 5 października LE zawiesił linię Frankfurt – Drezno – Praga – Ostrawa – Przemyśl, tłumacząc to niemieckimi zamknięciami torów. Pasażerowie dowiedzieli się o tym na kilka dni przed kursem.
- Wiosna 2027: przewoźnik zapowiada stopniowe przywracanie oferty, bez konkretnych liczb.
- W tym samym czasie LE szykuje się do przejęcia od grudnia pociągów Praga – Monachium na zlecenie czeskiego państwa. Czeskie ministerstwo transportu publicznie mówi o presji na przewoźnika, by był gotowy na czas.
Nasz komentarz: ambitna ekspansja Leo Express z 2026 r. (pociągi z Czech do Bratysławy, hiszpańskie składy Talgo, połączenia Frankfurt – Praga – Przemyśl) zamieniła się w serię odwołanych kursów i poważny cios wizerunkowy.
Paradoks polega na tym, że jedyną linią dalekobieżną bez cięć zostaje… polska krajowa trasa Kraków – Warszawa – tam, skąd w maju wycofał się RegioJet. To dobrze, że choćby jeden z czeskich przewoźników podchodzi do polskiego rynku poważnie, choć wieści z Czech nie napawają optymizmem. Nie warto jednak skreślać przewoźników komercyjnych. Obecna sytuacja dobitnie pokazuje, jak ważne są dla nich zachęty, m.in. pule taborowe dostępne także dla przewozów komercyjnych. Mogłyby one ograniczyć tak dużą zmienność oferty.
Trzymamy kciuki za Leo Express, żeby przynajmniej w zakresie dotowanych przewozów na trasie Praga – Monachium pokazał, że nawet alternatywni przewoźnicy mogą dać radę, choć według dostępnych informacji nie będzie z tym łatwo.